Polisensoryczne książki, które działają jak magnes – relacja z warsztatów
14 maja 2026 roku w Publicznej Bibliotece Pedagogicznej RODN „WOM” w Częstochowie odbyły się warsztaty stacjonarne zatytułowane „Polisensoryczne książki, które działają jak magnes”. Spotkanie poprowadziły Katarzyna Kucharzewska oraz Aneta Przybyłowicz - nauczyciele bibliotekarze Publicznej Biblioteki Pedagogicznej RODN „WOM” w Częstochowie, a jego głównym celem było zapoznanie uczestników z niezwykłą różnorodnością współczesnych publikacji oraz ideą czytania wielowymiarowego.
Wydarzenie rozpoczęło się od analizy anatomii i definicji książki jako trwałego zapisu myśli ludzkiej. Następnie przeszliśmy do form, które wykraczają poza tradycyjny kodeks, skupiając się na dwóch niezwykle ważnych kategoriach:
Picturebooki (książki obrazkowe)
Uczestnicy zgłębiali fenomen publikacji, w których tekst i ilustracja tworzą nierozerwalną całość i wzajemnie się uzupełniają. Dowiedziono, że picturebooki – mimo małej liczby słów potrafią wspierać rozwój kreatywności, uczyć spostrzegawczości oraz budować wrażliwość estetyczną i umiejętność krytycznego myślenia u czytelnika w każdym wieku. Jako przykład przywołano m.in. poruszającą twórczość Iwony Chmielewskiej.
Książki pop-up i 3D
Wielkie zainteresowanie wzbudziły tzw. książki-rozkładanki, wykorzystujące technikę „wyskakujących okien” (ang. pop-up). Te trójwymiarowe konstrukcje zamieniają czytanie w interaktywną przygodę, a ich hybrydowe wersje – jak zaprezentowany pop-up połączony z dźwiękiem w baśni „Jaś i Małgosia” – angażują jednocześnie wzrok i słuch.
Podczas warsztatów zaprezentowano również szereg innych, nietypowych form wydawniczych, które rzucają wyzwanie zmysłom:
- książki jadalne – wydrukowane na płatach makaronu (do zapieczenia jako lasagna) lub wykonane całkowicie z cukru i tuszu warzywnego;
- publikacje interaktywne – wymagające fizycznego zniszczenia strony, by odkryć treść („Duch przekory”), czy mechaniczne tomiki poezji poruszane korbami;
- nietypowe materiały – książki z betonu („Świątynia Kamienia”), z błota rzecznego o różnych barwach czy z resztek kawowych;
- nowoczesne technologie – książki wykorzystujące rozszerzoną rzeczywistość (AR), m.in. „Mały Książę” oraz opowiadanie wygenerowane przez sztuczną inteligencję Gemini.
Ważnym punktem programu było omówienie roli multisensoryczności w edukacji i biblioterapii. Dowiedziono, że aktywacja wielu kanałów percepcji ułatwia zapamiętywanie, buduje silniejsze zaangażowanie emocjonalne i jest niezwykle skutecznym narzędziem w pracy z uczniami o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych.
Warsztaty spotkały się z dobrym przyjęciem, co dowiodło, że tematyka polisensoryczności i nietypowych form książki jest niezwykle interesująca.
Dziękujemy wszystkim za aktywny udział i wspólną podróż do świata książek, które naprawdę działają jak magnes!
Tekst i zdjęcia: Katarzyna Kucharzewska, Aneta Przybyłowicz